De techniek van het aquarium

 

 

 

 

 

                                                                                                                         

 

Hoofdmenu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Andere soorten licht

 

Naast de TL balken zijn er ook andere soorten licht te verkrijgen voor ons aquarium. Omdat je dit toch nog niet zo vaak ziet zullen we er beperkte aandacht aan geven.

 

HQI lampen

De MHN-TD lamp, in de aquariumwereld misschien beter bekend onder de naam die Osram eraan heeft gegeven, namelijk HQI-TS. Deze lampen kennen we in de volgende vermogens: 70W, 150W en 250W. Dit soort lampen geeft een prachtig, natuurlijk licht met een fris witte kleur en een zeer goede kleurweergave.


Veel aquarianen vinden de schittering en schaduwwerking van HQI licht mooier dan het vlakke TL licht. Waar veel mensen tegenop kijken zijn de kosten van HQI licht. We zullen de voordelen en nadelen van HQI naast elkaar zetten.

 

Voordelen

  • Hoge lichtopbrengst: HQI lampen hebben een veel hogere lichtintensiteit dan TL buizen. Daarmee is het makkelijker om planten in een dieper aquarium (> 60 cm) voldoende licht te geven.

  • Natuurlijke nabootsing van zonlicht: HQI is puntlicht. Gecombineerd met de bewegingen van het wateroppervlak veroorzaakt dat bewegende schaduwpatronen in het aquarium. Dit ziet er natuurlijker uit dan het vlakke licht van TL buizen waarbij deze "schittering" nauwelijks tot niet op treedt.

 

Nadelen

  • Duur in aanschaf en verbruik: HQI armaturen zijn veel duurder in aanschafprijs dan TL armaturen. Ook bij vervanging van de lampen zijn HQI lampen duurder dan TL's. Een 250 watt 10.000 K lamp kost ongeveer € 85=. TL lampen zijn aanmerkelijk goedkoper. Ook het elektriciteitsverbruik van HQI lampen is veel hoger.

  • Naast de HQI lamp zult u toch TL buizen moeten installeren om extra blauw licht toe te voegen (bijvoorbeeld een actinic 03 lampen). I

  • Veel warmte afgifte: HQI lampen produceren veel meer warmte dan TL lampen. Dat kan met name in de zomer wel eens problemen geven. Aan de andere kant hebben onze discusvissen warm water nodig dus hoeven onze thermostaten minder hard te werken. Mocht de temperatuur te hoog oplopen tijdens warme zomerdagen zal je voor koeling moeten zorgen. En dat brengt extra kosten met zich mee.

  • Hoge kap opbouw of open aquarium: TL lampen kunnen veel dichter boven het water geplaatst worden dan HQI lampen. HQI lampen moet op minimaal 35 cm boven het wateroppervlak, en vaak hoger, gehangen worden. Dat heeft te maken met de spreiding van het licht (waarover later meer) en het voorkomen van het verbranden van de lagere dieren. Hierdoor zal bij een aquarium met HQI licht de kap veel hoger worden of wordt er met een open aquarium (dus zonder kap) gewerkt. Een hoge kap vindt je mooi of niet, afhankelijk van je persoonlijke smaak. Een open aquarium heeft voor en nadelen. Het voordeel is dat het probleem van oververhitting van het aquariumwater veelal is opgelost. Nadelen zijn de zeer hoge verdamping en de daarbij behorende vochtigheidsgraad in de kamer waar het aquarium staat en het vele strooilicht in de kamer.

  • UV straling: HQI lampen hebben een hoge UV straling. Dat is schadelijk voor de dieren. Deze UV straling is eenvoudig terug te brengen door het plaatsen van een stuk gehard glas voor de lamp. Het glas zal het leeuwendeel van de UV straling uit het licht filteren. Let op in de aanschaf van de lampen, er zijn al een aantal leveranciers die rekening hebben gehouden met de uv straling en daarom zelf al voorzorgmaatregelen hebben genomen.

  • Veel strooilicht in de kamer: HQI licht zal de kamer waarin het aquarium staat veel meer verlichten dan TL licht. Vooral wanneer er gewerkt wordt met een open aquarium zal het lijken alsof er een hoogtezon staat te branden. Mensen die houden van sfeervolle schemerverlichting in de kamer zullen HQI licht als onplezierig ervaren.


HQI verlichting is iets om over na te denken, met name bij hogere aquaria. Het grote nadeel van TL balken, namelijk dat ze niet verder dan 50 cm doordringen inhet water wordt met HQI verlichting opgelost.


Er bestaan 3 modellen namelijk HQI-TS dubbel gesokkeld, HQI-T enkel gesokkeld en HQI-E een ellipsvormige lamp. Voor de zeeaquariumhobby wordt over het algemeen de HQI-TS en af en toe (bij 400 en 1000 watt lampen) de HQI-T gebruikt. De HQI-TS lampen lijken veel op de lampen die in bouwlampen worden gebruikt.


Tevens zijn er verschillende wattages verkrijgbaar 70, 150, 250, 400 en 1000 watt. Als vuistregel hanteren wij: aquariumhoogte (ah) 45 - 55 cm 70 watt, 50 - 60 cm 150 watt, 55 - 70 cm 250 watt, 65 > 400 watt lampen gebruiken. Als laatste zijn de lampen in verschillende kleurtemperaturen te verkrijgen. Deze wordt uitgedrukt in graden Kelvin (oK). Deze aanduiding is gevoelsmatig wat vreemd want hoe hoger de kleurtemperatuur hoe koeler de kleur van het licht. Licht met een lage Kelvin waarde noemen we warm licht, bijvoorbeeld warmwit heeft een waarde tot 2900 oK dit is licht met veel rood in het spectrum. Licht met een hoge Kelvin waarde vanaf 5000 oK noemen we koel licht.  Op dit moment zijn de lampen met 10.000 oK het meest gangbaar. De ontwikkelingen staan niet stil en er zijn sinds kort ook lampen van 13.000 oK te verkrijgen.


Een HQI lamp heeft standaard een spreidingshoek van 45 graden. Deze hoek kan echter door het armatuur veranderd worden. Welke hoek jouw HQI armatuur heeft kan je op of in het armatuur zien. Het zal veelal 30 graden zijn. Deze spreidingshoek is belangrijk om te bepalen op welke hoogte het armatuur moet hangen. De lichtbundel moet bij het wateroppervlak namelijk zodanig breed zijn dat het hele wateroppervlak wordt verlicht. Heb je de lamp te laag hangen dan zullen er lelijke schaduwhoeken boven in het aquarium te zien zijn.


Om nu te berekenen wat de ideale hoogte is kunnen we de volgende formule gebruiken.


Halve diepte/tan van de spreidingshoek = ideale hoogte.


Stel nu we hebben een aquarium van 60 centimeter diep en een uitvalhoek van 30 graden. De formule luidt dan 30 / tan 30 = ideale hoogte

We moeten dus eerst met het rekenmachine de tan van 30 berekenen. Die is afgerond 0,577

De formule luidt nu 30 / 0,577 = ideale hoogte.

De ideale hoogte zal in dit geval dus afgerond 52 centimeter zijn.

Nog een voorbeeld weer een aquarium van 60 diep maar nu een spreidingshoek van 45 graden

30 / tan 45 = ideale hoogte

30 / 1 = 30 centimeter.


Hanteer altijd een veiligheidshoogte van minimaal 30 cm om te voorkomen dat er kortsluiting kan onstaan door spatwater.

 

LED lampen

LED lampen zij sterk in opkomst voor huiskamer en ook voor aquaria zijn er inmiddels LED systemen te koop. Grote voordeel van deze lampen is de bijna oneindige levensduur, ze zijn veel makkelijker te dimmen dan TL balken. De warmteontwikkeling bij een LED-lamp is ook veel lager dan een bij standaard lamp. Bij LED-lampen word slechts 10% van de gebruikte energie omgezet in warmte. Daarom is het energieverbruik laag, zelfs lager dan TL balken.

 

Nadelen zijn er ook: Ledlampen worden koud en niet sfeervol bevonden. Tegenwoordig zijn er ledlampen met verschillende kleurtemperaturen verkrijgbaar, variërend van koel- tot (extra) warmwit.


Ook de kleurweergave-index, die aangeeft of alle kleuren -bij verlichting door een lichtbron- op een natuurlijke manier worden weergegeven is bij ledlampen nog niet altijd optimaal, er zijn veel goedkope lampen op de markt met een incompleet kleurenspectrum. Voor de acceptatie van ledverlichting bij gebruik in het aquarium is dit een belangrijke factor.