Hoofdmenu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het maken van aquarium foto's

Voor veel mensen met een aquarium komt er een tijd dat men er foto's van wil maken om het behaalde resultaat voor altijd vast te leggen. En je bent niet de enige die moeite heeft (gehad) met het maken van foto's van een aquarium. Hier gaan we uitleggen hoe je uiteindelijk wel goede foto's van jouw aquarium kunt heb kunnen maken, door middel van het beschrijven van camera posities, omgevings omstandigheden, instellingen van de camera en enkele praktijk voorbeelden. 

 

De problemen bij het maken van aquariumfoto's

Hoewel het maken van aquariumfoto's niet enorm moeilijk is, zijn de omstandigheden waaronder de foto's gemaakt moeten worden meestal niet vergelijkbaar met het maken van foto's van mensen en landschappen. De grootste hindernis bij het nemen van aquariumfoto's is dat het gewenste object zich achter glas bevindt. Het grootste probleem dat men bij aquariumfotografie moet overwinnen is dan ook de reflectie van licht op het glas. In eerste instantie is er al de reflectie van invallend daglicht op het aquariumglas, wat vooral op een zonnige dag erg hinderlijk kan zijn. Wanneer men ook nog eens gebruik wil maken van een flitser zal men niet alleen reflectie van invallend daglicht, maar ook reflectie van het flitslicht moeten voorkomen.

 

Naast problemen met reflectie van licht zijn wazige foto's ook een veel voorkomend probleem. Omdat het niet altijd gemakkelijk is om met flitsers te werken bij aquariumfoto's, zal men vaak proberen om foto's te maken zonder een flitser. Een nadeel hiervan is dat de sluitertijd van de camera veel langer zal zijn en er een grote kans is op bewogen foto's. Vooral druk zwemmende vissen kunnen lastig te fotograferen zijn zonder flitser, maar ook een niet al te vaste hand kan voor bewogen foto's zorgen bij een langere sluitertijd.

 

Een derde probleem dat nog wel eens op wil treden, is dat de kleuren op de gemaakte foto's niet kleurecht zijn. Vooral wanneer er geen gebruik van een flitser gemaakt wordt, zullen de kleuren van de foto's in sterke mate beÔnvloed worden door de gebruikte aquariumverlichting. Vaak heb je last last van een gele zweem op foto's zonder een flitser.

 

De hier boven beschreven problemen vormen voor veel beginnende aquariumfotografen een hindernis om goede foto's van het aquarium te maken. Deze problemen hoeven echter geen struikelblok te zijn om goede foto's van het aquarium te maken. De meeste van de genoemde problemen zijn relatief eenvoudig te omzeilen, wat ik in het vervolg van dit artikel nader zal uitleggen.

 

Reflectie van licht op het aquariumglas voorkomen

Ongeacht of je foto's met of zonder flitser maakt, invallend licht door ramen kan altijd voor reflectie op het aquariumglas zorgen. Zeker op zonnige dagen kan het soms net lijken of je in een spiegel kijkt wanneer je voor het aquarium staat. Echter ook op meer bewolkte dagen zal er vaak nog reflectie optreden op het aquariumglas. De meest eenvoudige manier om dit te voorkomen is om de ruimte waarin het aquarium staat te blinderen door bijvoorbeeld de gordijnen voor de ramen dicht te doen. Wanneer je niet in staat bent om de ruimte goed te blinderen, kan je er voor kiezen enkel 's avonds foto's te maken van het aquarium, wanneer er nauwelijks licht door de ramen naar binnen valt.

 

Als je ook nog eens foto's wil maken met een flitser is het al weer een stuk moeilijker om reflectie om het glas te voorkomen. Wanneer je al eens recht van voren een foto van het aquarium gemaakt heeft met een camera met ingebouwde flitser kunt u zich vast nog wel de grote witte vlek herinneren zoals op de foto links te zien is. Om dit probleem te voorkomen zijn er zelfs al mensen die speciale flitskappen gemaakt hebben voor boven het aquarium. Voor de gewone aquariaan die enkel zo nu en dan een foto van het aquarium of de vissen wil maken is een dergelijke constructie niet echt haalbaar. Echter ook zonder flitskappen boven het aquarium is het mogelijk om foto's met flitser te maken, zolang u maar rekening houd met de eigenschappen van licht op glas. 

 

Licht wordt namelijk onder dezelfde hoek weerkaatst als het invalt op het glas. Wanneer je de flits recht op het aquarium richt zal je een grote witte vlek op de foto zien. Echter door de flits enigszins onder een hoek van 10 tot 20 graden op het glas  te laten vallen, zal de flits onder de zelfde hoek weerkaatsen als het ingevallen is, waardoor het niet terugkomt in de lens van de camera. Op de afbeelding staat dit principe schematisch aangegeven.

 

In het meest ideale geval beschik je over een losse flitser die onder een hoek te plaatsen is ten opzichte van de camera. Het voordeel hiervan is dat je wel recht van voren foto's van het aquarium kan maken, terwijl de flits enigszins naar beneden gericht is. Wanneer jouw camera echter een ingebouwde flitser heeft is het meestal niet goed mogelijk een foto recht voor het aquarium te maken met flitser. Wel kan je in dit geval de flitser eventueel gebruik voor het maken van detail foto's van vissen en planten waarbij het meestal geen probleem is om de camera enigszins onder een hoek te plaatsen.

 

De belichting van aquariumfoto's

Alvorens te beginnen met het maken van foto's is het belangrijk om een keuze te maken voor de belichting, wat in praktijk meestal zal neerkomen op het gebruiken van de aquariumverlichting of een flitser. Doordat  foto's die met een flitser genomen er enigszins 'kil' uitzien en foto's genomen met de normale aquariumverlichting vaak veel warmere kleuren tonen, lijkt het laatste de beste optie. Ook zijn kleine oneffenheden op planten, zoals bijvoorbeeld algen, op foto's gemaakt met een flitser vaak erg nadrukkelijk aanwezig, terwijl de zelfde oneffenheden onder de normale aquariumverlichting nauwelijks hinderlijk aanwezig zijn. Tevens is op foto's gemaakt met flitser vaak nog een reflectie van het flitslicht op planten en vissen zichtbaar, waardoor sommige vissen haast letterlijk veranderen in lichtbollen op de foto. 

 

Natuurlijk zitten er ook voordelen aan het gebruik van een flitser, wat vooral tot uiting komt in de (veel) kortere sluitertijd van de camera wanneer er een flitser gebruikt wordt. Vooral bij drukke vissen kan het zeker erg moeilijk zijn om mooie scherpe foto's van ze te maken zonder een flitser. Probeer echter foto's van vissen zonder gebruik van flitser te nemen en probeer de sluitertijd van de camera toch te beperken. Vooral als je gebruik maakt van een digitale camera maakt het niet uit wanneer een groot deel van de foto's niet geheel naar je zin is. Maak dan ook liever 10 foto's zonder flitser met 1 goede foto als resultaat dan ťťn flitserfoto die een hoger percentage scherpe foto's hebben, maar met een duidelijk reflectie van de flits op planten en vissen.

 

Ook is het zeker niet zo dat foto's gemaakt zonder flitser erg vaak wazig zijn en vaak mislukken. Om toch goede scherpe foto's zonder flitser te maken kan het van belang zijn om de sluitertijd zo veel mogelijk te beperken. Vooral bij het maken van foto's van vissen kan een korter sluitertijd het verschil uitmaken tussen een scherpe foto en een bewogen foto.

 

Pas de sluitertijd van mijn camera vooral aan door de filmgevoeligheid aan te passen van de digitale camera.

 

Een hogere ISO waarde staat voor een hogere filmgevoeligheid. Een verdubbeling van de ISO waarde staat gelijk aan een halvering van de sluitertijd van de camera. Echter de beeldkwaliteit van de foto neemt ook af bij een hogere ISO waarde. In het geval van een digitale camera is dit zichtbaar doordat de beeldruis toeneemt bij een hogere ISO waarde. Het verschil tussen een ISO 100 en 200 waarde is meestal  slechts moeilijk te zien, waardoor aquariumfoto's lager dan ISO waarde 200 niet nodig zijn.

 

Echter bij een foto gemaakt met een ISO 400 waarde is de beeldruis al sterk toegenomen. Bij een foto gemaakt op een ISO 800 waarde is de beeldruis zelfs zo sterk dat de foto's kwalitatief slecht zijn. Vooral op donkere vlakken kan de beeldruis bij ISO 400 en 800 waardes hinderlijk zijn. Wanneer de foto's op een beeldscherm bekeken worden op bijvoorbeeld 50% formaat is de beeldruis meestal niet hinderlijk, maar wanneer men de foto's op een wat groter formaat wil afdrukken zal de kwaliteit van ISO 400 en zeker ISO 800 foto's vaak tekort schieten.

 

Naast de belichting en de filmgevoeligheid wordt de sluitertijd van een camera ook bepaald door het gebruikte diafragma, wat van belang is voor de scherpte diepte van de foto. Je kut je camara zelf automatisch een diafragma laten kiezen bij jouw sluitertijd. Bij het grootste diafragma zijn de sluitertijden het kortst, wat in het geval van aquariumfoto's zonder flitser ook het meest voordelig is.

 

De kleurechtheid van aquariumfoto's

Wanneer je bij het maken van foto's gebruik maakt van flitslicht, is dit licht meestal neutraal van kleur en zullen de gemaakte foto's meestal de goede kleuren vertonen. Bij het maken van foto's zonder flitser zullen de kleuren op de foto's sterk afhankelijk zijn van de lichtbron die boven het aquarium hangt. Daarom dien je de kleuren te corrigeren met behulp van de witbalans op de camera.

 

Deze instellingen zorgen ervoor dat er onder uiteenlopende lichtomstandigheden een neutrale kleurweergave wordt verkregen. Je kunt kiezen voor de auto-stand, waarbij de camera de kleurtemperatuur van het licht meet en de witbalans hierop aanpast, maar zelf regelen en proberen geeft vaak betere resultaten.  Wel is het nog steeds wel eens nodig om een belichtingscorrectie toe te passen op de camera, om onder- of overbelichting te corrigeren.

 

Het maken van foto's van aquariumplanten

Foto's van aquariumplanten zijn over het algemeen het gemakkelijkst te maken, doordat planten niet bewegen en voldoende groot zijn om zonder al te sterk in te zoomen nog fotovullend kunnen zijn.  Doordat de planten niet bewegen is de sluitertijd van de camera in dit geval niet al te belangrijk. Mede doordat de sluitertijd bij het maken van foto's van planten niet al te belangrijk is, gebruik je filmgevoeligheden ISO 100 en 200, omdat de kwaliteit van de foto's een stuk beter is dan met een hogere filmgevoeligheid. 

 

Wanneer je niet al te vaste handen hebt kan het gebruik van een statief uitkomst bieden om onnodig wazige foto's te voorkomen.

 

Het maken van foto's van het gehele aquarium

Foto's van het gehele aquarium zijn een stuk moeilijker dan foto's van enkele planten. Doordat op deze foto's ook vissen op de foto genomen worden die vaak druk door het aquarium zwemmen, is bij dit soort foto's een korte sluitertijd belangrijker dan bij het fotograferen van enkel planten. De vereiste kwaliteit van de foto's is echter ook sterk afhankelijk van de eisen die door de maker gesteld worden. In veel gevallen je foto's van je gehele aquarium met als grootste doel de ontwikkeling van de beplantings vast te leggen. Hierbij zijn de vissen op de foto van ondergeschikt belang. In zulke gevallen is het minder erg wanneer de vissen er enigszins wazig op staan. Wanneer je echter foto's maakt van jouw aquarium met een beplantingsplan dat er optimaal bij ligt, wil je zo'n foto eventueel ook voor een afdruk hebben. Ook de vissen zullen goed op de foto moeten komen en een korte sluitertijd is wel een vereiste.

 

Wat betreft de verlichting bij foto's van het complete aquarium kan het gebruik van een flitser handig zijn, maar enkel wanneer je over een losse flitser beschikt die in een hoek ten opzichte van de camera geplaatst kan worden. Het is ook wel mogelijk om met een vaste flitser nog foto's van het gehele aquarium te maken, wanneer de flits boven het glas van het aquarium gericht is. In zo'n geval zal de sluitertijd van de camera iets korter worden, maar meestal is er wel een handmatige aanpassing van de sluitertijd nodig doordat de flits van de camera niet voor de volle 100% ten goede komt aan de foto van het aquarium en de foto vaak te donker zal zijn zonder aanpassing van de sluitertijd.

 

Wel is het in dit geval nog belangrijker om het moment van afdrukken goed te bepalen en te wachten op een moment dat de vissen niet al te druk door het aquarium zwemmen. Wanneer de planten ook wazig op de foto staan is dit vaak te wijten aan camera trillingen doordat je de camera niet goed stil houdt. Wanneer dit het geval is kan het handig zijn om gebruik te maken van een statief, zodat het effect van cameratrillingen geŽlimineerd wordt.

 

Het maken van foto's van aquariumvissen

Foto's van vissen zijn over het algemeen het moeilijkst te maken. De eerste moeilijkheid bij het maken van foto's van vissen is dat het moeilijk is om vissen scherp op de foto te krijgen, doordat zij bijna continu in beweging zijn. Ook is het bij foto's van vissen van belang om over een camera te beschikken met een goede zoomfunctie. Zeker wanneer je een vis beeldvullend op de foto wilt krijgen is een goede zoom van belang. In zo'n geval zal een 4x optische zoom in combinatie met een macrofunctie (waarmee het mogelijk is om vanaf zo'n 20 cm afstand scherpe foto's te maken) meestal wel vereist zijn.

 

Hiernaast is de belichting bij het maken van foto's van vissen ook erg belangrijk, doordat bij veel vissen slechts onder bepaalde lichtomstandigheden de kleuren volledig tot hun recht komen. Zo zijn er vissen die vooral onder een zwakke belichting tot hun recht komen, maar er zijn ook vissen die juist een sterke of belichting van opzij nodig hebben om de kleuren goed uit te laten komen. Afhankelijk van het soort vis kan het dan ook zijn dat de kleuren juist versterkt worden door het gebruik van een flitser, maar het kan ook zijn dat kleuren en details bijna volledig verdwijnen onder het sterke licht van een flitser. De keuze voor de belichting is in deze gevallen dan ook niet alleen een kwestie van een korte sluitertijd, maar ook afhankelijk van de vissoort die je wilt fotograferen. Hieronder zal ik doormiddel van een paar voorbeelden proberen aan te geven in wat voor soort belichtingen het best gebruikt kunnen worden bij bepaalde vissoorten. 

 

De meeste vissen zullen onder een standaard aquarium verlichting het best uitkomen, doordat de reflectie van de flits op de vis een onnatuurlijke aanblik geeft op de foto. Een ander voordeel van fotograferen zonder flits is dat er geen rekening gehouden hoeft te worden met de hoek van de camera of flitser ten opzichte van het aquarium, waardoor het gemakkelijker is om de vis met de camera te volgen, terwijl je wacht op een goed moment om de foto te nemen. Vooral vissen waarvan de kleuren weinig afhangen van de belichting boven het aquarium zijn goed te fotograferen zonder flitser, doordat deze vissen niet speciaal belicht hoeven te worden voor een mooi resultaat. Het probleem van foto's zonder flitser is wel dat de sluitertijd van de camera relatief lang is en de kans op 'bewogen' foto's redelijk groot is. Om de sluitertijd toch te beperken gebruik ik in deze situatie meestal een filmkwaliteit ISO 200 of ISO 400, waarbij de voorkeur uitgaat naar de laagste waarde van deze twee. Echter afhankelijk van het temperament van een vis, moet je noodgedwongen nog wel eens voor een ISO 400 waarde of hoger kiezen.  Deze hoge waarde gebruik je enkel wanneer je snel foto's wil hebben van bijvoorbeeld beschadigde of zieke vissen, waarbij de scherpte van de foto belangrijker is dan de kwaliteit. Of kan je een ISO 800 waarde gebruiken om het (paar)gedrag van vissen vast te leggen, waarbij de vissen vaak erg druk zijn en moeilijk goed op de foto te krijgen.

 

Situaties waarbij een flitser goed van pas kan komen, is wanneer de vissen zich meestal op donkere plekken in het aquarium op  houden of wanneer het je niet lukt om de vissen scherp op de foto te krijgen zonder flitser. Er zijn echter ook vissen die bij goed gebruik van een flitser veel mooiere kleuren laten zien dan onder een normale aquariumverlichting. Een voorbeeld van zo'n visis de soort Microgeophagus ramirezi. Onder een juiste belichting komen de vele blauwe vlekjes op het lichaam van deze vis pas volledig tot hun recht. Op een foto gemaakt met flits zal de vis er erg spectaculair gekleurd uit zien. Wanneer je echter een foto zonder flits maakt zullen de kleuren wat minder spectaculair zijn, maar de grondkleur en de kleuren van de vinnen zullen wel beter tot hun recht komen. Bij deze vissoort zal de manier van fotograferen dan ook vaak een kwestie van persoonlijke smaak zijn of er een flits of geen flits gebruikt wordt. 

 

Wanneer er een flits gebruikt wordt bij het maken van de foto's is het beperken van de sluitertijd minder aan de orde. Wel zijn de instellingen van de flitsmeetmethode van belang om een goede belichting van de foto te krijgen. De standaard flitsmeetmethode van de meeste camera's is het gebruik de afstandsinformatie van het autofocus systeem met de informatie van een voorflits. In theorie zou dit een betere belichting moeten geven dan een meer conventionele flits waarbij alleen de informatie van een voorflits gebruikt wordt. Bij normale foto's werkt dit systeem goed, maar in het geval van aquariumfoto's zijn de foto's gemaakt met de autofocus informatie altijd veel te donker. Gedeeltelijk is dit te ondervangen door de sluitertijd handmatig aan te passen, maar dit leid vaak tot sluitertijden die nauwelijks korten zijn dan zonder flits. Om deze rede gebruik ik voor aquariumfoto's met flits bijna altijd de conventionele flitsmeetmethode, waarbij enkel gebruik gemaakt wordt van de voorflits.

 

 

                                                                               Aquariumfotografie