De techniek van het aquarium

 

 

 

 

 

                                                                                                                      

 

Hoofdmenu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Soorten verwarming

 

Als al op de vorige pagina besproken zijn er twee typen verwarming: bodem en staaf. Ondanks dat het overgrote meerendeel van de aquaria met een staafverwarming worden verwarmdm, beginnen we met de bodem.

 

Bodemverwarming

Een bodemverwarming is een verwarmingssysteem dat (zoals de naam al zegt) op de bodem van het aquarium wordt aangebracht en daarmee niet meer zichtbaar is, omdat het grind dat erop ligt. De belangrijkste voordelen van dit type verwarming zijn dat deze verwarming niet alleen het water verwarmt, maar ook de bodem en dat er door dit type verwarming een lichte doorstroming van de bodem plaats vindt.


Deze twee voordelen maken dit type verwarming tot een ideale aquariumverwarming voor dicht beplante aquaria, waarbij de bodem een belangrijke rol vervult. 

 

Over het algemeen zal de aanschafprijs van een bodemverwarming de belangrijkste rede zijn om af te zien van de aanschaf van dit type verwarming. Doordat een bodemverwarming uit een aantal losse onderdelen bestaat die relatief duur zijn, zullen de meeste mensen al snel kiezen voor een vele malen goedkopere staafverwarming. Door deze hoge aanschafprijs is een bodemverwarming alleen nuttig bij sterk beplante aquaria, die veel belang is bij een gezonde bodem die lang mee moet gaan.

 

Schema van de bodemkabel

 

Het installeren

Een bodemverwarming bestaat altijd uit een aantal onderdelen. De bodemverwarmingen bestaan uit een transformator, een temperatuurregeling, bodemkabel en kabelankers. De transformator en temperatuurregeling horen niet in het water thuis! Het schema hierboven laat de bodemkabels zien, die in lussen over de hele bodem verdeelt zijn en met de bodemankers op de bodem vastgezet moeten worden.

 

Dit gaat over heel wat meters kabel en is een lastig werkje om het gelijkmatig over de bodem van het aquarium te verdelen. Het is gelukkig een eenmalige actie!

 

Invloed van een bodemverwarming op de waterkwaliteit

Een nadeel waar je vaker last van hebt is dit type verwarming invloed kan hebben op de waterkwaliteit. Veel aquariumgrind dat in de winkel als kalkvrij verkocht wordt, blijkt toch vaak kleine hoeveelheden kalk te bevatten. Dit is onder andere te controleren door wat azijn of citroensap op het grind te gieten, dat licht zal gaan bruisen wanneer er kalk in zit, maar vaak zijn er ook al fijne stukjes schelp tussen het grind te vinden.

 

Als in aquaria met dit grind een staafverwarming gebruikt wordt, waarbij er nauwelijks doorstroming van de bodem is, zal de hardheid van het aquariumwater niet of nauwelijks stijgen. In het geval van een bodemverwarming kan dit wel. De waterhardheid kan dan blijven stijgen tot onaanvaardbare waardes. Dit gaat uiterarad niet op met grind waarin geen kalk zit. 

 

Daarnaast worden sommige stoffen in de bodem vastgehouden, waardoor de concentratie van deze stoffen lager wordt. Vooral in combinatie met een lateriet toevoeging aan de bodem blijken bepaalde stoffen vastgehouden te worden in de bodem.

 

Invloed van een bodemverwarming op de kwaliteit van de bodem

De invloed van een bodemverwarming op de kwaliteit van de bodem is veruit de belangrijkste reden om te kiezen voor een bodemverwarming. Zeker bij dicht beplante aquaria, waarvoor een goed bodemmilieu een belangrijk onderdeel is. Het grind heeft dezelfde temepratuur als het water, waardoor de planten geen last kunnen hebben van zogenaamde 'koude voeten'. Dit remt  de groei van de planten. Verder zorgt de watercirculatie voor de afvoer van afvalstoffen uit de bodem en toevoer van voedingsstoffen.

 

De temperatuurregeling van een bodemverwarming

De temperatuurregeling van de bodemverwarming is een aparte unit. Doordat het water overal en gelijkmatig wordt verwarmd, zal de temperatuur veel constanter blijven dan bij een staafverwarming. Het temperatuurverschil van de regeling zal maximaal een halve graad zijn. In tegenstelling tot een staafverwarming die vaak meerdere keren per uur inschakelt is, is dit dus niet het geval bij een bodemverwarming. Een bodemverwarming doet er bijvoorbeeld twee uur over om het aquarium zover op te warmen dat de verwarming weer uitschakelt, waarna het daarna vaak weer zo'n twee uur duurt voordat de verwarming weer opnieuw inschakelt.



Het vermogen mag ongeveer 0,7 Watt per liter zijn. Voor een gemakkelijke installatie van de bodemkabels is het zelfs aan te raden om het vermogen van de verwarming nog iets lichter te nemen, zodat de kabels wat minder dicht op elkaar komen te liggen.

 

Voor- en nadelen van een bodemverwarming

In de tabel hieronder staan de belangrijkste voor- en nadelen van het gebruik van een bodemverwarming in het aquarium. Onder de tabel zullen een aantal punten uit deze tabel verder toegelicht worden.


Voordelen van een bodemverwarming

Nadelen van een bodemverwarming

  • Verwarmt zowel de bodem als het water van het aquarium

  • Zorgt voor een lichte doorstroming van water door de bodem, waardoor afvalstoffen uit de bodem 'stromen' en voedingsstoffen uit het water in de bodem kunnen komen.

  • Nauwkeurige temperatuurregeling

  • Duur in aanschaf

  • Lastiger te installeren dan een staafverwarming

  • Kwaliteit van de bodem heeft een grotere invloed op de waterkwaliteit van het aquarium (kalk)

 

Staafverwarming

Een staafverwarming met geīntegreerde thermostaat is waarschijnlijk het meest gebruikt  voor het verwarmen van aquaria. Een staafverwarming is gemakkelijk in het gebruik en relatief goedkoop in aanschaf.

 

De temperatuurregeling

De meeste staafverwarmingen hebben tegenwoordig een ingebouwde temperatuurregeling met een afleesschaal, waarop de ingestelde temperatuur is af te lezen. De water temperatuur zal vaak enigszins afwijken van de ingestelde temperatuur. Deze afwijkingen kunnen liggen aan hoe goed de uitlezing van de verwarming overeenkomt met de werkelijke schakeltemperatuur van de verwarming, maar ook het principe van een bi-metaaltje wat gebruikt wordt in een dergelijke verwarming kan van invloed zijn op de bereikte temperatuur.

 

Een staafverwarming bestaat uit twee delen;  het onderste gedeelte van de verwart het water en in het bovenste gedeelte is de temperatuurregeling. Deze regeling werkt door een instelbaar bi-metaaltje dat bij een te lage temperatuur klikt om de verwarming in te schakelen. Bij de juiste temperatuur klikt het weer om en schakelt uit.

 

 

 

Nadeel is de verwarmingsbron en het bi-metaaltje behoorlijk dicht bij elkaar zitten. Het bi-metaaltje zal de verwarming inschakelen wanneer de watertemperatuur te laag is, waarna de temperatuur in de directe omgeving van de verwarming al snel warmer zal zijn dan de ingestelde temperatuur. Om te voorkomen dat de verwarming te vroeg uit zal schakelen zal het bi-metaaltje pas bij een hogere temperatuur dan de ingestelde temperatuur de verwarming uitgeschakelen. Hierna zal de verwarming langzaam aan afkoelen en wanneer het water weer te koud is, zal het bi-metaal de verwarming opnieuw ingeschakelen.


In de zomer wanneer de kamertemperatuur redelijk hoog is kan dit er toe leiden dat de verwarming na het uitschakelen het water eigenlijk te lang blijft opwarmen. In de winter met een lagere kamertemperatuur is dit verhaal juist omgekeerd. In dit geval zal de verwarming na het uitschakelen nog enige tijd warmer zijn dan het aquariumwater, waardoor de verwarming niet op tijd inschakelt Met andere woorden: door het schakelgedrag van het bi-metaaltje en de korte afstand tot de verwarmingsbron is de eigenlijke afstelling van de verwarming afhankelijk van de omgevingstemperatuur. Daarom is het verstandig de instelling van de staafverwarming aan te passen aan de jaargetijden. In de zomer is een instelling van 24 ēC meestal voldoende om een aquarium tot zo'n 25 ēC op te warmen, terwijl in de winter de verwarming soms op zo'n 28 ēC ingesteld kan worden om een het aquarium tot zo'n 25 ā 26 ēC op te warmen.


In het dagelijks gebruik hoeft dit zeker geen probleem te zijn, aangezien een kleine afwijking van de temperatuur geen probleem is  voor de meeste vissen. Dagelijkse controle van de watertemperatuur met een thermometer is echter wel noodzakelijk om eventuele grote afwijkingen te corrigeren.

 

Invloed van de verwarming op de bodem

Een belangrijker nadeel van een staafverwarming in een beplant aquarium is dat een staafverwarming enkel het water van het aquarium verwarmd. Doordat warmte opstijgt en niet naar de bodem zakt, zal de bodem van het aquarium iets lager zijn dan de watertemperatuur. Dit kan er toe leiden dat de planten minder goed zullen groeien. Dit verschijnsel wordt ook wel "koude voeten" genoemd. Ook vindt er in een aquarium die verwarmt wordt door een staafverwarming geen doorstroming van water in de bodem plaats, waardoor afvalstoffen zich kunnen ophopen. Dit zal de levensduur van de bodem verkorten.


Toch dienen de prblemen niet overdreven te worden. Met een staafverwarming is het goed mogelijk dat de bodem van een aquarium enkele jaren meegaat en wanneer het aquarium in een niet al te koude ruimte staat zullen problemen met "koude voeten" van de planten ook niet zo snel voorkomen. Zeker wanneer het budget niet al te groot is zal een staafverwarming ook voor een beplant aquarium een goede en economische keus zijn. Echter men moet er altijd aan denken dat na het inrichten van het aquarium het niet meer mogelijk is om een bodemverwarming aan te brengen zonder het gehele aquarium leeg te halen, waardoor het belangrijk is van te voren goed na te denken over de keuze van een verwarming.

 

Voor- en nadelen van een staafverwarming

In de tabel hieronder staan de belangrijkste voor- en nadelen van het gebruik van een staafverwarming in het aquarium. Onder de tabel zullen een aantal punten uit deze tabel verder toegelicht worden.


Voordelen van een staafverwarming

Nadelen van een staafverwarming

  • Relatief goedkoop in aanschaf

  • Gemakkelijk te installeren in het aquarium

  • Redelijk onnauwkeurige temperatuurregeling (bij ingebouwde thermostaat)

  • De bodem wordt niet goed verwarmt, wat nadelig kan zijn voor de plantengroei in een aquarium

 

Verwarming in het filter

Hier zit de verwarming geīntegreerd in het buitenfilter. Voordeel van dit verwarming is dat het verwarmde water goed wordt gecirculeerd. Een enorm nadeel is dat het verwarmde water eerst door een slang van het filter naar het aquarium wordt getransporteerd. Dit kan, zeker als het aquarium in een koude ruimte staat, veel warmte verlies geven.

 

Voordelen van een verwarming in het filter

Nadelen van een verwarming in het filter

  • Geen extra apparaat in het water

  • Gemakkelijk te installeren in het aquarium

  • Redelijk onnauwkeurige temperatuurregeling

  • De bodem wordt niet goed verwarmt, wat nadelig kan zijn voor de plantengroei in een aquarium

  • Water koelt af voordat het in het aquarium is